اندومتریوز و میگرن در نگاه اول دو بیماری کاملا متفاوت به نظر می رسند؛ یکی دستگاه تناسلی و لگن را درگیر می کند و دیگری بر سیستم عصبی و مسیرهای انتقال درد تاثیر می گذارد. با این حال، پژوهش های جدید نشان می دهند که این دو اختلال ممکن است ارتباط نزدیک تری با یکدیگر داشته باشند و در بسیاری از زنان به طور هم زمان بروز کنند.
بررسی های انجام شده توسط پژوهشگران کلینیک مایو در آریزونا نشان می دهد زنان مبتلا به اندومتریوز، بیش از دو برابر زنان دیگر با احتمال ابتلا به میگرن مواجه هستند. نکته مهم تر این است که بخش قابل توجهی از این هم پوشانی ممکن است در فرایندهای معمول تشخیص پزشکی شناسایی نشود. این یافته ها توجه متخصصان را به احتمال وجود مسیرهای مشترک درد در این دو بیماری جلب کرده است.
اندومتریوز چیست و چه علائمی دارد؟
اندومتریوز یک بیماری مزمن و وابسته به استروژن است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در خارج از رحم، برای مثال روی تخمدان ها، لوله های فالوپ یا سایر قسمت های لگن رشد می کند. این بافت می تواند باعث التهاب، ایجاد بافت اسکار، چسبندگی و دردهای مداوم شود.
شدت علائم اندومتریوز در افراد مختلف متفاوت است و برخی زنان حتی با وجود درگیری قابل توجه، نشانه های مشخصی ندارند. با این حال، مهم ترین علائم این بیماری عبارت اند از:
- درد شدید قاعدگی: گرفتگی و درد لگنی که ممکن است پیش از شروع قاعدگی آغاز شود و در طول آن ادامه پیدا کند.
- درد مزمن لگن: احساس درد مداوم یا تکرارشونده در ناحیه زیر شکم و لگن، حتی خارج از دوران قاعدگی.
- درد هنگام رابطه جنسی: برخی زنان هنگام رابطه جنسی یا پس از آن درد عمیقی را تجربه می کنند.
- مشکلات گوارشی: نفخ، یبوست، اسهال و درد هنگام دفع مدفوع، به ویژه در دوران قاعدگی.
- مشکلات باروری: اندومتریوز در برخی افراد می تواند با کاهش قدرت باروری و دشواری در بارداری همراه باشد.
ارتباط اندومتریوز و میگرن؛ پژوهش جدید چه چیزی را نشان می دهد؟
پژوهشگران کلینیک مایو در آریزونا با بررسی ۳۵ مطالعه که در طول حدود ۵۰ سال انجام شده بودند، ارتباط میان اندومتریوز و میگرن را مورد ارزیابی قرار دادند. این بررسی اطلاعات مربوط به بیش از ۱۳ میلیون زن را در بر می گرفت و یکی از گسترده ترین بررسی ها درباره هم زمانی این دو اختلال محسوب می شود.
نتایج نشان داد احتمال ابتلا به میگرن در زنان مبتلا به اندومتریوز حدود ۲.۳ برابر بیشتر از زنانی است که این بیماری را ندارند. با این حال، روش جمع آوری اطلاعات تاثیر زیادی بر میزان هم پوشانی شناسایی شده داشت.
برخی از یافته های مهم این پژوهش عبارت اند از:
- مصاحبه مستقیم با بیماران: در بررسی های مبتنی بر مصاحبه و ارزیابی مستقیم، حدود ۵۴ تا ۷۸ درصد زنان مبتلا به اندومتریوز، میگرن نیز داشتند.
- بررسی سوابق بیمه ای بلندمدت: در این روش، میزان شناسایی هم زمانی دو بیماری حدود ۱۸ تا ۴۳ درصد بود.
- بررسی سوابق پزشکی یک ساله: در این شیوه، کمتر از ۵ درصد موارد هم زمانی دو بیماری شناسایی شدند.
این تفاوت نشان می دهد که تکیه صرف بر سوابق پزشکی کوتاه مدت ممکن است باعث نادیده گرفتن بخش بزرگی از زنان مبتلا به هر دو اختلال شود. پژوهشگران معتقدند یکی از دلایل این اتفاق، جدا بودن فرایندهای تشخیص و درمان بیماری های زنان و اختلالات عصبی است.
چرا اندومتریوز و میگرن ممکن است هم زمان بروز کنند؟
یکی از فرضیه های مهم درباره ارتباط این دو بیماری، وجود مسیرهای مشترک انتقال درد و التهاب در بدن است. اندومتریوز می تواند با التهاب مزمن و حساس شدن رشته های عصبی همراه باشد. از طرف دیگر، میگرن نیز با تغییر فعالیت شبکه های عصبی و افزایش حساسیت سیستم پردازش درد ارتباط دارد.
پژوهشگران احتمال می دهند برخی مولکول ها و پیام رسان های عصبی در هر دو بیماری نقش داشته باشند. مهم ترین عوامل مورد بررسی عبارت اند از:
- پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین (CGRP): این مولکول یک پیام رسان عصبی مهم در انتقال و تنظیم پیام های درد است و در سازوکار حملات میگرنی نقش دارد. احتمال مشارکت آن در دردهای مرتبط با اندومتریوز نیز در حال بررسی است.
- التهاب مزمن: افزایش فعالیت مسیرهای التهابی می تواند در حساس شدن رشته های عصبی و تشدید درد نقش داشته باشد.
- حساسیت مرکزی به درد: در برخی افراد مبتلا به درد مزمن، سیستم عصبی نسبت به محرک های دردناک حساس تر می شود. این پدیده ممکن است در تجربه هم زمان دردهای لگنی و سردردهای میگرنی نقش داشته باشد.
- تغییرات هورمونی: نوسانات استروژن می توانند بر هر دو وضعیت تاثیر بگذارند و به همین دلیل ممکن است در برخی زنان، علائم میگرن و دردهای اندومتریوز در دوره های مشابهی از چرخه قاعدگی تشدید شوند.
البته هنوز مشخص نیست کدام یک از این عوامل نقش اصلی را در ارتباط میان دو بیماری ایفا می کند و تحقیقات بیشتری برای شناسایی سازوکارهای دقیق مورد نیاز است.
چرا ارتباط اندومتریوز و میگرن در تشخیص پزشکی نادیده گرفته می شود؟
یکی از مشکلات مهم در تشخیص هم زمان این دو بیماری، مراجعه بیماران به متخصصان مختلف است. زنان مبتلا به دردهای لگنی معمولا به متخصص زنان مراجعه می کنند، در حالی که سردردهای مکرر و میگرن توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی می شوند.
وقتی هر متخصص فقط علائم مرتبط با حوزه تخصصی خود را ارزیابی کند، ممکن است ارتباط میان این مشکلات جسمی شناسایی نشود. به همین دلیل، پژوهشگران بر اهمیت بررسی جامع سابقه درد و علائم بیماران تاکید دارند.
آیا داروهای میگرن می توانند درد ناشی از اندومتریوز را کاهش دهند؟
یکی از موضوعات جالب توجه در پژوهش های جدید، احتمال استفاده از داروهای مهارکننده CGRP برای کنترل دردهای ناشی از اندومتریوز است. از آنجا که این مولکول در انتقال پیام های درد میگرنی نقش دارد، پژوهشگران در حال بررسی این احتمال هستند که مسدود کردن فعالیت آن بتواند بر برخی مسیرهای درد مرتبط با اندومتریوز نیز تاثیر بگذارد.
داروهای مهارکننده CGRP در حال حاضر برای پیشگیری از حملات میگرنی استفاده می شوند و نتایج درمانی قابل توجهی داشته اند. با این حال، هنوز شواهد بالینی کافی برای اثبات اثربخشی آن ها در درمان اندومتریوز وجود ندارد.
بنابراین، نمی توان این داروها را در حال حاضر یک روش درمانی تایید شده برای دردهای اندومتریوز دانست. بررسی این احتمال به مطالعات بالینی اختصاصی و ارزیابی ایمنی و اثربخشی داروها در بیماران مبتلا به اندومتریوز نیاز دارد.
جمع بندی
یافته های پژوهش های جدید نشان می دهند که ارتباط میان اندومتریوز و میگرن ممکن است بسیار بیشتر از چیزی باشد که در تشخیص های معمول پزشکی دیده می شود. زنان مبتلا به اندومتریوز حدود دو برابر بیشتر از سایر زنان در معرض ابتلا به میگرن قرار دارند و احتمال وجود مسیرهای مشترک درد، التهاب و حساسیت عصبی می تواند بخشی از این ارتباط را توضیح دهد.
شناخت این هم پوشانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بررسی هم زمان سردردهای مکرر و دردهای لگنی می تواند به تشخیص دقیق تر و مدیریت بهتر علائم کمک کند. هرچند هنوز رابطه علت و معلولی میان این دو بیماری اثبات نشده است، اما تحقیقات درباره نقش CGRP و مسیرهای مشترک انتقال درد می توانند زمینه ساز رویکردهای درمانی جدید در آینده باشند.
نظرات کاربران