عفونت‌ های ویروسی می‌ توانند سرطان سینه را دوباره فعال کنند

تا سال‌های اخیر تصور می‌شد سلول‌های خفته سرطانی، در صورت عدم بازگشت بیماری، تا همیشه خاموش باقی می‌مانند. اما نتایج یک پژوهش علمی تازه، این تصور را به چالش کشیده است. بر اساس شواهد جدید، ابتلا به عفونت‌های تنفسی ویروسی مانند کرونا و آنفلوانزا، می‌تواند دوباره این سلول‌ها را فعال کند و روند پیشرفت سرطان را از نو آغاز نماید. این یافته علمی، زنگ هشداری جدی برای بیمارانی است که سابقه ابتلا به سرطان دارند و نیازمند مراقبت‌های طولانی‌مدت‌تری هستند.

نقش عفونت‌ های تنفسی در فعال‌ سازی سلول‌ های سرطانی

عفونت‌های ویروسی به‌ویژه در دستگاه تنفسی، از جمله شایع‌ترین بیماری‌های انسانی هستند. با اینکه بسیاری از این عفونت‌ها خودبه‌خود بهبود می‌یابند، اما در برخی افراد آسیب‌پذیر می‌توانند اثرات بلندمدتی بر جا بگذارند. یکی از این اثرات که اخیراً کشف شده، توانایی این ویروس‌ها در بیدار کردن سلول‌های خفته‌ی سرطانی است. این سلول‌ها سال‌ها پس از درمان ممکن است در بدن باقی بمانند، بدون آن‌که علائمی بروز دهند.

بر اساس پژوهشی مشترک میان دانشگاه کلرادو و مرکز سرطان مونتفیوری نیویورک، که در مجله معتبر نیچر منتشر شده، ویروس‌های تنفسی می‌توانند سلول‌های سرطانی خفته در بدن را دوباره فعال کنند. این واکنش، بیشتر از طریق بروز التهاب شدید و آزاد شدن برخی پروتئین‌های ایمنی صورت می‌گیرد.

مهم‌ ترین نتایج این مطالعه علمی جدید

پژوهشگران این مطالعه با بهره‌گیری از مدل‌های حیوانی و بررسی داده‌های انسانی، توانستند ارتباط مستقیمی بین عفونت‌های تنفسی ویروسی و بازگشت سرطان سینه را اثبات کنند. یافته‌ها نشان‌دهنده نقش مستقیم التهاب در این روند هستند.

• فعال‌سازی سلول‌های خفته توسط ویروس‌ها: ویروس‌هایی مانند سارس‌کوو۲ (عامل کووید ۱۹) و ویروس آنفلوانزا قادر به تحریک مجدد سلول‌های خاموش سرطان سینه هستند، به‌ویژه در ناحیه ریه.
• التهاب شدید عامل محرک: در جریان پاسخ ایمنی بدن به این ویروس‌ها، ماده‌ای به نام اینترلوکین-۶ (IL-6) آزاد می‌شود که نقشی کلیدی در فعال‌سازی مجدد سلول‌های سرطانی ایفا می‌کند.
• افزایش خطر متاستاز: آزمایش‌ها نشان دادند که در صورت فعال شدن مجدد این سلول‌ها، ضایعات متاستاتیک در اندام‌هایی مثل ریه طی مدت کوتاهی پدیدار می‌شوند.
• افزایش خطر مرگ: تحلیل داده‌های بیماران نشان داد که افراد مبتلا به کووید ۱۹ که سابقه سرطان دارند، در معرض خطر دو برابری مرگ ناشی از بازگشت سرطان قرار می‌گیرند.

نقش اینترلوکین-۶ در بروز مجدد سرطان

سیستم ایمنی بدن هنگام مقابله با عوامل بیماری‌زا، به‌ویژه ویروس‌ها، مواد شیمیایی خاصی ترشح می‌کند که یکی از آن‌ها اینترلوکین-۶ است. اگرچه این پروتئین برای مبارزه با عفونت‌ها ضروری است، اما در بیماران سرطانی می‌تواند عملکردی دوگانه داشته باشد. به‌بیان دیگر، اینترلوکین-۶ با تحریک سلول‌های سرطانی خفته، ممکن است موجب بیداری آن‌ها و آغاز مجدد تقسیمات سلولی مخرب شود.

این یافته‌ها افق تازه‌ای را در درمان و پیشگیری از بازگشت سرطان می‌گشاید. به‌عنوان مثال، می‌توان از مهارکننده‌های اینترلوکین-۶ به‌عنوان داروهای کمکی در بیماران سرطانی بهبود‌یافته، به‌ویژه در دوران همه‌گیری‌های ویروسی، استفاده کرد.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟

در شرایط همه‌گیری ویروس‌ها مانند کووید ۱۹، برخی گروه‌های خاص باید توجه بیشتری به مراقبت از خود داشته باشند. خصوصاً کسانی که سابقه درمان سرطان داشته‌اند، باید خطر عفونت را جدی بگیرند.

• افراد با سابقه سرطان سینه یا دیگر سرطان‌های وابسته به هورمون
• بیمارانی که تحت درمان‌های سرکوب‌گر ایمنی قرار داشته‌اند
• سالمندانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند
• افرادی که دچار بیماری‌های زمینه‌ای هم‌زمان هستند

راهکارهای علمی برای کاهش خطر فعال‌ سازی مجدد سرطان

با وجود جدی بودن یافته‌های این پژوهش، راهکارهای ساده و قابل اجرایی برای کاهش خطر بازگشت سرطان پس از عفونت‌های ویروسی وجود دارد. این اقدامات پیشگیرانه برای بیماران بهبود‌یافته، بسیار مهم و حیاتی محسوب می‌شوند:

• واکسیناسیون کامل: دریافت واکسن‌های فصلی آنفلوانزا و واکسن‌های کووید ۱۹ برای کاهش احتمال بروز عفونت‌های شدید.
• اجتناب از مکان‌های شلوغ در فصل سرما: به‌ویژه بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند باید در این فصول بیشتر مراقب باشند.
• رعایت اصول بهداشتی: شست‌وشوی مداوم دست‌ها، استفاده از ماسک در محیط‌های پرجمعیت و تهویه مناسب محیط.
• مشورت با پزشک: بررسی وضعیت ایمنی و پیگیری‌های منظم پزشکی برای پایش سلامت سلول‌های خفته.

بررسی داده‌ های بزرگ و تأیید یافته‌ ها در مطالعات انسانی

این پژوهش تنها به آزمایش‌های حیوانی محدود نشده است، بلکه داده‌های وسیعی از دو پایگاه معتبر – بانک زیستی بریتانیا و پایگاه Flatiron Health – نیز تحلیل شده‌اند. نتایج نشان دادند:

• در بانک زیستی بریتانیا: خطر مرگ ناشی از سرطان در بیماران مبتلا به کرونا، تا دو برابر افزایش یافته است.
• در پایگاه Flatiron Health: خطر بروز متاستاز ریه در این بیماران بیش از ۴۰ درصد افزایش داشته است.

لازم به ذکر است که این مطالعه بر داده‌های پیش از عرضه واکسن‌های کرونا تمرکز داشته و تأثیرات واکسیناسیون در کاهش خطرات احتمالی نیازمند بررسی‌های بعدی است.

نتیجه‌ گیری

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که عفونت‌های ویروسی می‌توانند به‌عنوان محرک‌هایی پنهان، سلول‌های خاموش سرطانی را دوباره فعال کرده و زمینه‌ساز بازگشت بیماری شوند. این کشف علمی، هشدار مهمی برای بیماران بهبود‌یافته از سرطان به‌حساب می‌آید. با رعایت توصیه‌های پیشگیرانه، واکسیناسیون، و مراقبت‌های پزشکی منظم، می‌توان خطر بازگشت بیماری را به‌حداقل رساند. همچنین پژوهشگران در تلاش‌اند تا با توسعه درمان‌های هدفمند نظیر مهارکننده‌های اینترلوکین-۶، راهکارهای مؤثرتری برای مقابله با این تهدید خاموش بیابند.