خارش گوش یکی از مشکلاتی است که ممکن است گاهی به صورت خفیف و موقت ایجاد شود و بدون نیاز به درمان خاصی از بین برود. با این حال، تکرار خارش یا همراه شدن آن با علائمی مانند درد، ترشح، قرمزی، تورم و کاهش شنوایی می تواند نشان دهنده یک مشکل زمینه ای باشد.
علت خارش گوش همیشه عفونت نیست. خشکی پوست، تجمع جرم گوش، حساسیت پوستی، استفاده از هدفون و حتی تمیز کردن بیش از حد گوش می توانند باعث تحریک پوست کانال گوش شوند. به همین دلیل، تشخیص علت اصلی قبل از استفاده از هر نوع قطره یا درمان خانگی اهمیت زیادی دارد.
خارش گوش معمولا به چه علت ایجاد می شود؟
کانال گوش پوست بسیار حساسی دارد و به صورت طبیعی با مقدار مشخصی از جرم گوش و چربی محافظت می شود. از بین رفتن این لایه محافظ یا تحریک مداوم پوست می تواند باعث خشکی و خارش شود. از طرف دیگر، ورود آب، ایجاد التهاب یا رشد باکتری و قارچ نیز ممکن است همین علامت را ایجاد کند.
مهم ترین علت های خارش گوش عبارتند از:
1. عفونت گوش خارجی
عفونت یا التهاب گوش خارجی، که به آن اوتیت خارجی نیز گفته می شود، یکی از علت های مهم خارش گوش است. این مشکل پوست کانال گوش را درگیر می کند و گاهی به دلیل عفونت باکتریایی یا قارچی ایجاد می شود.
قرار گرفتن مکرر گوش در معرض آب، به ویژه هنگام شنا یا حمام، می تواند رطوبت داخل کانال گوش را افزایش دهد و شرایط را برای التهاب و رشد میکروب ها فراهم کند. آسیب پوست گوش در اثر خاراندن یا استفاده از گوش پاک کن نیز می تواند احتمال عفونت را بیشتر کند.
2. خشکی پوست و بیماری های پوستی
خشکی پوست می تواند یکی از ساده ترین اما شایع ترین دلایل خارش گوش باشد. پوست کانال گوش برای حفظ سلامت خود به چربی طبیعی و جرم گوش نیاز دارد و تمیز کردن بیش از حد آن می تواند این سد محافظ را از بین ببرد.
برخی بیماری های پوستی مانند اگزما، پسوریازیس و درماتیت نیز می توانند اطراف گوش یا داخل کانال گوش را درگیر کنند. در این شرایط ممکن است علاوه بر خارش، پوسته پوسته شدن، خشکی یا قرمزی نیز دیده شود.
3. تجمع جرم گوش
جرم گوش یا سرومن، ماده ای طبیعی است که از پوست کانال گوش محافظت می کند و به خارج شدن ذرات و آلودگی ها کمک می کند. بنابراین، وجود جرم گوش به خودی خود نشانه کثیف بودن گوش نیست.
گاهی جرم در کانال گوش تجمع پیدا می کند و باعث خارش، احساس پری یا گرفتگی و کاهش شنوایی می شود. استفاده از گوش پاک کن می تواند جرم را به قسمت های عمیق تر کانال فشار دهد و مشکل را بیشتر کند.
4. حساسیت و واکنش آلرژیک
برخی مواد می توانند پوست گوش را تحریک کنند یا باعث واکنش حساسیتی شوند. محصولات آرایشی و بهداشتی، شامپو، رنگ مو، برخی فلزات و حتی مواد به کار رفته در وسایل مرتبط با گوش می توانند در بعضی افراد باعث تحریک پوست شوند.
افرادی که دچار بیماری های آلرژیک مانند رینیت آلرژیک هستند نیز ممکن است همزمان با علائمی مانند عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی و خارش چشم، احساس خارش در گوش داشته باشند.
5. استفاده طولانی مدت از هدفون و سمعک
هدفون های داخل گوشی، ایرپادها، سمعک و سایر وسایلی که برای مدت طولانی داخل یا نزدیک کانال گوش قرار می گیرند، می توانند باعث افزایش گرما و رطوبت و کاهش تهویه گوش شوند.
اگر این وسایل به خوبی تمیز نشوند یا اندازه آنها مناسب نباشد، اصطکاک و تحریک مداوم پوست نیز ممکن است خارش ایجاد کند. استفاده از وسایل تمیز و متناسب با گوش و رعایت بهداشت آنها می تواند احتمال تحریک پوست را کاهش دهد.
6. ورود آب، صابون یا شامپو به داخل گوش
آب به تنهایی همیشه باعث عفونت نمی شود، اما باقی ماندن رطوبت در کانال گوش می تواند پوست را تحریک کند و در بعضی شرایط احتمال التهاب یا عفونت گوش خارجی را افزایش دهد.
صابون، شامپو، اسپری مو و برخی محصولات آرایشی نیز ممکن است پوست حساس کانال گوش را تحریک کنند. به همین دلیل، بهتر است هنگام حمام از ورود مستقیم این مواد به داخل گوش جلوگیری شود.
7. عادت به خاراندن یا دستکاری گوش
گاهی خود خارش باعث ایجاد یک چرخه آزاردهنده می شود. فرد گوش خود را می خاراند، پوست کانال گوش آسیب می بیند و التهاب ایجاد می شود. التهاب نیز خارش بیشتری ایجاد می کند و در نتیجه فرد دوباره گوش خود را دستکاری می کند.
استفاده از اشیایی مانند گوش پاک کن، سنجاق، گیره یا حتی ناخن برای خاراندن گوش می تواند این آسیب را بیشتر کند و خطر عفونت یا آسیب به کانال گوش را افزایش دهد.
برای کاهش خارش گوش چه کارهایی می توان انجام داد؟
روش مناسب برای برطرف کردن خارش به علت آن بستگی دارد. اگر مشکل ناشی از خشکی پوست باشد، رویکرد درمانی با زمانی که فرد دچار عفونت گوش خارجی یا تجمع جرم گوش است متفاوت خواهد بود.
به همین دلیل، خوددرمانی با قطره های مختلف بدون مشخص شدن علت می تواند مشکل را طولانی تر یا شدیدتر کند. برای پیشگیری از تحریک گوش می توان چند نکته ساده را رعایت کرد:
- از وارد کردن گوش پاک کن و اشیای دیگر به داخل کانال گوش خودداری کنید.
- بعد از شنا و حمام، اجازه دهید گوش ها به شکل طبیعی خشک شوند.
- از ورود مستقیم آب، شامپو و صابون به داخل کانال گوش جلوگیری کنید.
- هدفون، ایرپاد و سمعک را طبق دستور سازنده تمیز نگه دارید.
- در صورت ایجاد خارش بعد از استفاده از یک محصول خاص، تماس آن محصول با گوش را بررسی کنید.
- برای خارج کردن جرم گوش از روش های تهاجمی و خانگی استفاده نکنید.
چه زمانی برای خارش گوش باید به پزشک مراجعه کرد؟
خارش خفیف و کوتاه مدت همیشه نشانه بیماری جدی نیست، اما خارش مداوم یا عود کننده باید جدی گرفته شود. به ویژه اگر علائم دیگری نیز همراه آن ایجاد شده باشد، معاینه گوش می تواند علت اصلی مشکل را مشخص کند.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید:
- خارش شدید یا مداوم
- درد گوش
- خروج مایع، چرک یا ترشح بدبو
- قرمزی یا تورم گوش
- تب یا احساس ناخوشی عمومی
- احساس گرفتگی یا کاهش شنوایی
- تکرار مداوم التهاب یا عفونت گوش
تغییر جدید در شنوایی یا کاهش شنوایی نیز می تواند نیازمند ارزیابی پزشکی باشد. اگر کاهش شنوایی ناگهانی ایجاد شده است، مراجعه سریع برای بررسی علت اهمیت ویژه ای دارد.
همچنین اگر احتمال سوراخ بودن پرده گوش، وجود لوله تهویه گوش یا بیماری زمینه ای وجود دارد، نباید بدون توصیه پزشک از قطره یا روغن داخل گوش استفاده کرد. برخی فرآورده ها در این شرایط مناسب نیستند.
جمع بندی
خارش گوش می تواند از یک خشکی ساده پوست تا التهاب، عفونت گوش خارجی، تجمع جرم، حساسیت یا استفاده طولانی از هدفون و سمعک ناشی شود. بنابراین، صرف وجود خارش نمی توان علت مشخصی را تشخیص داد و درمان باید بر اساس عامل ایجاد کننده انتخاب شود.
مهم ترین اقدام پیشگیرانه این است که کانال گوش را دستکاری نکنید و برای تمیز کردن داخل گوش از گوش پاک کن یا اشیای دیگر استفاده نکنید. همچنین خشک نگه داشتن گوش و جلوگیری از ورود آب و مواد تحریک کننده می تواند احتمال التهاب گوش خارجی را کاهش دهد.
اگر خارش ادامه پیدا کرد یا با درد، ترشح، تورم، تب یا تغییر شنوایی همراه شد، معاینه پزشک ضروری است.
نظرات کاربران