مهربانی، همدلی و توجه به نیازهای دیگران معمولا به عنوان ویژگی هایی مثبت و ارزشمند شناخته می شوند. اما پژوهش جدیدی از دانشگاه مک گیل نشان می دهد که رابطه میان شفقت و سلامت روان، به این سادگی نیست. به نظر می رسد زمانی که فرد برای دیگران بسیار مهربان است اما نسبت به خودش سخت گیر و بی توجه باقی می ماند، این عدم تعادل می تواند با وضعیت روانی ضعیف تر همراه باشد.
پژوهشگران دریافتند افرادی که هم نسبت به خود و هم نسبت به دیگران شفقت بیشتری دارند، در مجموع وضعیت بهتری از نظر بهزیستی روانی نشان می دهند. در مقابل، داشتن شفقت زیاد نسبت به دیگران، بدون برخورداری از شفقت نسبت به خود، لزوما با رضایت بیشتر از زندگی همراه نیست و ممکن است با مشکلاتی مانند استرس و اضطراب بیشتر ارتباط داشته باشد.
پژوهش دانشگاه مک گیل دقیقا چه چیزی را بررسی کرد؟
این مطالعه توسط باسام خوری از دانشگاه مک گیل و رودریگو سی. ورگارا انجام شد و در مجله Personality and Individual Differences منتشر شده است. هدف پژوهشگران این بود که بررسی کنند شفقت نسبت به خود، انسان های دیگر و حیوانات چگونه در افراد مختلف در کنار یکدیگر قرار می گیرد و این الگوها چه ارتباطی با سلامت روان دارند.
پژوهشگران فقط میزان «مهربانی» افراد را بررسی نکردند، بلکه به افکار و رفتارهای همراه با شفقت نیز توجه داشتند. سپس افراد را بر اساس الگوهای متفاوت شفقت در چند گروه قرار دادند تا مشخص شود کدام الگو با عملکرد روانی و احساس بهزیستی بهتر ارتباط دارد.
- در مرحله اول، ۱۲۸۶ بزرگسال کانادایی در مطالعه شرکت کردند.
- شفقت نسبت به خود، انسان های دیگر و حیوانات مورد ارزیابی قرار گرفت.
- شاخص هایی مانند استرس، اضطراب، افسردگی، تنظیم هیجان، ارتباط با دیگران و بهزیستی روانی بررسی شد.
- حدود ۲۰۰ نفر از شرکت کنندگان حدود سه ماه بعد نیز دوباره ارزیابی شدند تا ثبات الگوهای شفقت بررسی شود.
مهم ترین یافته پژوهش چه بود؟
مهم ترین نکته این مطالعه این است که شفقت نسبت به دیگران را نمی توان جدا از رابطه فرد با خودش بررسی کرد. فردی که همیشه در دسترس دیگران است، مشکلات آنها را جدی می گیرد و برای آرام کردن اطرافیان انرژی زیادی صرف می کند، ممکن است در ظاهر فردی بسیار مهربان باشد؛ اما اگر همین فرد نیازهای خودش را نادیده بگیرد و در برابر اشتباهات خود با سرزنش و سخت گیری برخورد کند، این الگوی رفتاری لزوما به سلامت روان بهتر منجر نمی شود.
در مقابل، افرادی که شفقت را هم نسبت به خود و هم نسبت به دیگران نشان می دادند، بهترین عملکرد روانی را در میان الگوهای بررسی شده داشتند. پژوهشگران این گروه را دارای بالاترین سطح بهزیستی و عملکرد روان شناختی مطلوب تر معرفی کردند.
- شفقت متعادل نسبت به خود و دیگران با بهزیستی بیشتر همراه بود.
- افرادی که نسبت به خود شفقت بیشتری داشتند، در تنظیم هیجان وضعیت مطلوب تری نشان دادند.
- شفقت نسبت به خود با خود انتقادی کمتر و احساس امنیت درونی بیشتر ارتباط داشت.
- افرادی که فقط به نیازهای دیگران توجه می کردند اما خودشان را نادیده می گرفتند، وضعیت روانی مطلوب گروه دارای شفقت متعادل را نشان ندادند.
چرا خود شفقتی برای سلامت روان اهمیت دارد؟
خود شفقتی به معنای این نیست که فرد اشتباهات خود را نادیده بگیرد یا همیشه خودش را محق بداند. منظور این است که انسان هنگام شکست، اشتباه، فشار روانی یا تجربه یک احساس ناخوشایند، همان برخورد انسانی و حمایتگرانه ای را که با یک فرد عزیز دارد، تا حدی با خودش نیز داشته باشد.
این رویکرد می تواند به فرد کمک کند به جای گرفتار شدن در چرخه سرزنش و خود انتقادی، با احساسات دشوار خود روبه رو شود و آنها را بهتر تنظیم کند. یافته های پژوهش مک گیل نیز نشان می دهد خود شفقتی می تواند با کاهش خود انتقادی، تنظیم بهتر هیجان و احساس امنیت روانی بیشتر همراه باشد.
- به جای «من همیشه خراب می کنم» می توان گفت «این بار اشتباه کردم و می توانم بررسی کنم چه چیزی را بهتر انجام دهم».
- به جای نادیده گرفتن خستگی، نیاز به استراحت را جدی بگیریم.
- هنگام تجربه احساسات ناخوشایند، آنها را نشانه ضعف شخصیتی ندانیم.
- مراقبت از خود را در تضاد با مراقبت از دیگران تصور نکنیم.
چه کسانی ممکن است بیشتر در معرض این عدم تعادل باشند؟
این مسئله می تواند برای افرادی اهمیت بیشتری داشته باشد که بخش بزرگی از زندگی خود را صرف مراقبت از دیگران می کنند. والدین، کادر درمان، معلمان، مراقبان و حتی افرادی که معمولا نقش حمایتگر را در خانواده یا رابطه عاطفی بر عهده دارند، ممکن است نیازهای خود را در اولویت آخر قرار دهند.
پژوهشگران دانشگاه مک گیل نیز به این گروه ها اشاره کرده اند و معتقدند ممکن است فرد نسبت به دیگران بسیار مراقب و مهربان باشد، اما در مورد خودش سخت گیری کند یا نیازهای شخصی خود را نادیده بگیرد. چنین الگویی می تواند در بلند مدت پایدار نباشد.
- همیشه مشکلات دیگران را قبل از مشکلات خود حل کردن.
- احساس گناه هنگام نه گفتن یا درخواست کمک.
- نادیده گرفتن خستگی، نیازهای عاطفی یا زمان استراحت.
- سخت گیری شدید نسبت به اشتباهات شخصی.
- احساس اینکه ارزش فرد فقط به میزان مفید بودن او برای دیگران وابسته است.
نتیجه گیری
پژوهش جدید دانشگاه مک گیل تصویری ظریف تر از رابطه میان شفقت و سلامت روان ارائه می دهد. مهربانی با دیگران به خودی خود مشکل ساز نیست؛ اما وقتی فرد همیشه مراقب دیگران است و همزمان با خودش با سخت گیری، سرزنش یا بی توجهی رفتار می کند، این عدم تعادل می تواند با بهزیستی پایین تر همراه باشد.
افرادی که هم نسبت به خود و هم نسبت به دیگران شفقت نشان می دهند، در این مطالعه بهترین وضعیت روانی را داشتند. البته این یافته ها به معنای تشخیص یا پیش بینی وضعیت روانی افراد نیستند و برای بررسی دقیق تر این رابطه، پژوهش های بیشتری لازم است. نکته مهم این است که مراقبت از دیگران و مراقبت از خود، دو مسیر متضاد نیستند. گاهی برای اینکه بتوانیم مدت بیشتری کنار دیگران بمانیم، باید یاد بگیریم خودمان را هم در فهرست افرادی قرار دهیم که شایسته توجه و مهربانی هستند.
نظرات کاربران