آیا داروهای کاهش وزن با افزایش افسردگی و افکار خودکشی ارتباط دارند؟ نتایج یک مطالعه جدید کره ای

داروهای کاهش وزن در سال های اخیر به یکی از موضوعات مهم در درمان اضافه وزن و چاقی تبدیل شده اند. افزایش استفاده از این داروها، به ویژه داروهای جدیدتر، باعث شده پژوهشگران علاوه بر میزان کاهش وزن و عوارض جسمی، تأثیر احتمالی آنها بر سلامت روان را نیز بررسی کنند.

در یک مطالعه جدید در کره جنوبی، پژوهشگران ارتباط میان مصرف داروهای تجویزی کاهش وزن، افسردگی و شاخص های مرتبط با خودکشی را بررسی کردند. نتایج نشان داد افرادی که از این داروها استفاده کرده بودند، در مقایسه با افراد غیر مصرف کننده، بیشتر علائم مرتبط با افسردگی و افکار خودکشی را گزارش کرده بودند. با این حال، این یافته به معنای آن نیست که داروهای کاهش وزن مستقیما باعث افسردگی یا افکار خودکشی می شوند.

در این مطالعه چه چیزی بررسی شد؟

پژوهشگران برای بررسی این ارتباط از داده های «پیمایش ملی کره درباره بررسی سلامت و تغذیه» استفاده کردند. داده های مورد بررسی مربوط به سال های 2013 تا 2022 بود و در مجموع اطلاعات 27,741 فرد بزرگسال مورد تحلیل قرار گرفت.

از میان شرکت کنندگان، 846 نفر اعلام کرده بودند که در یک سال گذشته از داروهای تجویزی برای کنترل وزن استفاده کرده اند. پژوهشگران وضعیت سلامت روان، سابقه افسردگی، افکار خودکشی، برنامه ریزی برای خودکشی و مراجعه برای دریافت مشاوره سلامت روان را در دو گروه مقایسه کردند.

مصرف کنندگان داروهای کاهش وزن بیشتر علائم افسردگی گزارش کردند

یکی از یافته های مهم مطالعه، تفاوت قابل توجه در میزان گزارش علائم افسردگی میان دو گروه بود. البته این تفاوت باید با احتیاط تفسیر شود، زیرا پژوهش فقط وجود یک ارتباط آماری را نشان می دهد.

در این مطالعه، حدود 22.1 درصد از افرادی که داروی کاهش وزن مصرف کرده بودند، تجربه علائم افسردگی را گزارش کردند. این میزان در میان افرادی که از داروهای کاهش وزن استفاده نکرده بودند، حدود 11.4 درصد بود. تحلیل آماری نیز نشان داد احتمال گزارش افسردگی در مصرف کنندگان داروهای کاهش وزن بیشتر بوده است.

• احتمال گزارش افسردگی در مصرف کنندگان، حدود 1.9 برابر گروه غیر مصرف کننده بود.
• مصرف کنندگان بیشتر برای مشکلات سلامت روان به دنبال مشاوره بودند.
• این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن برخی تغییرات وزن نیز همچنان مشاهده شد.

ارتباط داروهای کاهش وزن با افکار خودکشی چه بود؟

بخش دیگری از پژوهش به شاخص های مرتبط با خودکشی اختصاص داشت. نتایج نشان داد افرادی که داروهای کاهش وزن مصرف کرده بودند، بیشتر از افراد غیر مصرف کننده افکار خودکشی را گزارش کرده بودند.

حدود 9.9 درصد از مصرف کنندگان داروهای کاهش وزن افکار خودکشی را گزارش کردند، در حالی که این میزان در گروه غیر مصرف کننده حدود 4.5 درصد بود. در تحلیل آماری، احتمال گزارش افکار خودکشی در مصرف کنندگان حدود 2.7 برابر بیشتر بود. همچنین احتمال گزارش برنامه ریزی برای خودکشی نیز در این گروه افزایش داشت.

• احتمال گزارش افکار خودکشی: OR حدود 2.68
• احتمال گزارش برنامه ریزی برای خودکشی: OR حدود 1.90
• احتمال دریافت مشاوره برای مشکلات سلامت روان نیز در مصرف کنندگان بیشتر بود.

این اعداد نشان دهنده یک ارتباط آماری هستند و نباید به عنوان اثبات اثر مستقیم دارو بر ایجاد افکار خودکشی تفسیر شوند.

بازگشت وزن چه نقشی در سلامت روان داشت؟

یکی از بخش های قابل توجه این پژوهش، بررسی تغییرات وزن پس از مصرف دارو بود. پژوهشگران مشاهده کردند که با افزایش میزان بازگشت وزن، برخی شاخص های نامطلوب سلامت روان نیز افزایش پیدا می کردند.

به بیان ساده، مسئله فقط مصرف دارو نبود. افرادی که پس از کاهش وزن دوباره وزن بیشتری اضافه کرده بودند، در برخی شاخص های مرتبط با سلامت روان وضعیت نامطلوب تری داشتند. با این حال، پژوهشگران افزایش مشخصی در خطر افسردگی صرفا بر اساس بازگشت وزن پیدا نکردند.

این یافته اهمیت عوامل روانشناختی و اجتماعی مرتبط با کاهش وزن را نیز مطرح می کند. برای بعضی افراد، بازگشت وزن می تواند با احساس شکست، نارضایتی از بدن یا فشار روانی همراه شود، اما برای تعیین نقش دقیق این عوامل به پژوهش های بیشتری نیاز است.

آیا داروهای GLP-1 باعث افسردگی یا افکار خودکشی می شوند؟

با توجه به محبوبیت داروهای گروه GLP-1، ممکن است این سوال مطرح شود که آیا نتایج این مطالعه به داروهایی مانند سماگلوتاید یا سایر داروهای جدید کاهش وزن مربوط است یا خیر.

پاسخ این است که نمی توان چنین نتیجه ای گرفت. در مطالعه مورد بحث، نوع دقیق داروی کاهش وزن مصرف شده توسط شرکت کنندگان مشخص نشده بود. بنابراین نمی توان نتایج را مستقیما به یک داروی خاص یا تمام داروهای GLP-1 نسبت داد.

از سوی دیگر، بررسی های ایمنی انجام شده توسط نهادهای نظارتی تاکنون رابطه علت و معلولی مشخصی میان داروهای GLP-1 و افکار خودکشی یا خودآسیب رسانی نشان نداده اند. برخی مطالعات مشاهده ای نیز حتی نتایج متفاوتی گزارش کرده اند. به همین دلیل، موضوع همچنان نیازمند بررسی علمی دقیق است.

نتیجه گیری

نتایج یک مطالعه جدید در کره جنوبی نشان می دهد مصرف کنندگان داروهای تجویزی کاهش وزن، در مقایسه با افراد غیر مصرف کننده، میزان بیشتری از افسردگی، افکار خودکشی و برخی شاخص های مرتبط با رفتار خودکشی را گزارش کرده اند. همچنین افزایش بازگشت وزن با افزایش برخی پیامدهای نامطلوب سلامت روان ارتباط داشت.

در حال حاضر، منطقی ترین برداشت این است که سلامت روان باید در کنار وضعیت جسمی، وزن و بیماری های زمینه ای در فرایند درمان اضافه وزن مورد توجه قرار گیرد. افرادی که هنگام مصرف داروهای کاهش وزن دچار تغییرات قابل توجه خلق، افسردگی یا افکار خودکشی می شوند، باید این علائم را جدی بگیرند و موضوع را با پزشک یا متخصص سلامت روان در میان بگذارند.