افزایش موارد عفونت های تنفسی در ایران بار دیگر توجه نظام سلامت را به وضعیت کووید ۱۹ و آنفلوانزا جلب کرده است. بر اساس آخرین گزارش مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت، در هفته بیست و هفتم سال ۱۴۰۵، هم علائم عفونت های تنفسی در مراجعان سرپایی و بستری افزایش داشته و هم سهم نمونه های مثبت کووید ۱۹ رشد قابل توجهی نشان داده است.
در این گزارش، نسبت نمونه های مثبت کووید ۱۹ به ۱۷.۴ درصد رسیده و وزارت بهداشت اعلام کرده است که این شاخص از «آستانه هشدار بالا» عبور کرده است. این وضعیت به معنای ضرورت تقویت مراقبت و توجه بیشتر به روند بیماری های تنفسی است، نه اینکه به تنهایی نشان دهنده آغاز یک موج شدید یا قابل پیش بینی در سراسر کشور باشد.
وضعیت کرونا و عفونت های تنفسی در ایران
داده های نظام مراقبت دیده وری تنفسی وزارت بهداشت نشان می دهد که در هفته منتهی به ۳ مهر ۱۴۰۵، سهم مراجعان دارای علائم عفونت تنفسی نسبت به هفته قبل افزایش داشته است. این افزایش هم در مراجعه کنندگان سرپایی و هم در بیماران بستری مشاهده شده و در کنار رشد مثبت شدن آزمایش های کووید ۱۹، اهمیت ادامه پایش بیماری های تنفسی را بیشتر می کند.
بر اساس این داده ها، در میان مراجعان بررسی شده، موارد دارای علائم شبه آنفلوانزا و عفونت تنفسی شدید افزایش یافته است:
- ۸.۱ درصد از مراجعان سرپایی علائم شبه آنفلوانزا یا ILI داشته اند.
- ۱۰.۵ درصد از مراجعان بستری با علائم تنفسی شدید یا SARI شناسایی شده اند.
- این ارقام در هفته قبل به ترتیب ۶.۵ درصد و ۷.۴ درصد بوده است.
این شاخص ها به طور معمول برای بررسی روند بیماری های تنفسی استفاده می شوند و به تنهایی مشخص نمی کنند که علت علائم در همه بیماران، کووید ۱۹ یا آنفلوانزا بوده است.
مثبت شدن تست کرونا تقریبا دو برابر شد
مهم ترین بخش گزارش وزارت بهداشت به افزایش نسبت نمونه های مثبت کووید ۱۹ مربوط می شود. در هفته مورد بررسی، ۱۷.۴ درصد نمونه های تنفسی از نظر کووید ۱۹ مثبت بوده اند، در حالی که این رقم در هفته مشابه سال قبل ۸.۹ درصد گزارش شده بود. گزارش های منتشر شده از وزارت بهداشت نیز افزایش این شاخص نسبت به هفته قبل را تایید کرده اند.
در نتیجه، وزارت بهداشت وضعیت کووید ۱۹ را در این مقطع بالاتر از آستانه هشدار بالا ارزیابی کرده و بر تقویت مراقبت از عفونت های حاد تنفسی تاکید کرده است.
وضعیت آنفلوانزا در ایران چگونه است؟
در کنار افزایش کووید ۱۹، آنفلوانزا نیز در حال گردش است، هرچند میزان مثبت شدن نمونه های آن در مقایسه با کرونا پایین تر گزارش شده است. در نظام مراقبت دیده وری، از میان ۲۳۳ نمونه تنفسی گرفته شده از افراد دارای علائم ILI یا SARI، ۱.۷ درصد نمونه ها از نظر آنفلوانزا مثبت بوده اند.
این میزان در هفته مشابه سال قبل ۰.۹ درصد بوده است. بنابراین، اگرچه آنفلوانزا هنوز سهم پایین تری در نمونه های بررسی شده دارد، روند آن نیز نیازمند پایش است.
در بررسی آزمایشگاهی گسترده تر، طی هفته بیست و هفتم سال جاری ۵۵۷۲ نمونه تنفسی در آزمایشگاه های مولکولی دانشگاه های علوم پزشکی کشور بررسی شده که ۱۲۶ مورد آن، معادل ۲.۳ درصد، از نظر آنفلوانزا مثبت بوده اند. تعداد نمونه های آزمایش شده نیز نسبت به هفته قبل ۱۳.۳ درصد افزایش داشته است.
آنفلوانزای نوع B در میان موارد مثبت غالب است
یکی از نکات قابل توجه گزارش امسال، تغییر الگوی غالب آنفلوانزا است. بر اساس داده های ارائه شده، ۸۰.۷ درصد موارد مثبت آنفلوانزا از نوع B بوده اند و این نوع در حال حاضر غالب محسوب می شود.
این وضعیت با الگوی گزارش شده در مقطع مشابه سال گذشته تفاوت دارد؛ زیرا در آن زمان آنفلوانزای نوع A سهم غالب را در میان نمونه های مثبت داشت.
از نظر سنی نیز کودکان بخش قابل توجهی از موارد مثبت آنفلوانزا را تشکیل داده اند. سهم گروه های سنی مختلف به این صورت گزارش شده است:
- ۳۶.۵ درصد موارد مثبت آنفلوانزا مربوط به کودکان بوده است.
- ۷.۹ درصد موارد در کودکان کمتر از ۲ سال ثبت شده است.
- ۱۶.۶ درصد موارد مربوط به گروه سنی ۲ تا ۵ سال بوده است.
- ۱۲ درصد موارد در گروه سنی ۶ تا ۱۵ سال قرار داشته است.
کدام سویه کرونا در ایران در گردش است؟
بررسی ژنتیکی نمونه های مثبت نیز اطلاعاتی درباره سویه های در گردش ارائه می کند. بر اساس داده های گزارش شده، ۷۸ نمونه مثبت PCR که در ماه گذشته تحت توالی یابی ژنتیکی قرار گرفته اند، متعلق به خانواده اومیکرون و زیررده XFG بوده اند.
در میان نمونه های شهریور، RV.1 به عنوان یکی از زیررده های XFG.23.1.3 سهم بسیار بالایی داشته است. با این حال، بالا بودن سهم یک زیررده در نمونه های توالی یابی شده به تنهایی به معنای آن نیست که همان زیررده حتما عامل افزایش شدت بیماری یا بستری است. برای چنین نتیجه گیری هایی باید داده های بالینی، اپیدمیولوژیک و ژنتیکی در کنار یکدیگر بررسی شوند.
XFG همچنان یکی از واریانت های اصلی تحت پایش است
در آخرین داده های منتشر شده توسط سازمان جهانی بهداشت، XFG در میان واریانت های تحت پایش، بیشترین سهم را در توالی های گزارش شده داشته است. در بازه منتهی به ۱۶ اوت ۲۰۲۶، XFG حدود ۴۱ درصد از توالی های ارسالی را تشکیل داده بود. پس از آن NB.1.8.1 با ۱۷ درصد و PQ.16.1.1 با ۱۵ درصد قرار داشتند.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که بر اساس شواهد موجود، XFG و سایر واریانت های تحت پایش در این گزارش، نسبت به سایر واریانت های در گردش، خطر اضافی برای سلامت عمومی نشان نداده اند. در عین حال، سازمان جهانی بهداشت تاکید می کند که کاهش آزمایش و توالی یابی در بسیاری از کشورها باعث شده ارزیابی دقیق الگوی جهانی گردش واریانت ها دشوارتر شود.
توصیه های بهداشتی در شرایط افزایش بیماری های تنفسی
با توجه به افزایش شاخص های عفونت های تنفسی در ایران، رعایت اقدامات پیشگیرانه به ویژه برای افراد دارای بیماری های زمینه ای، سالمندان، کودکان خردسال و سایر گروه های آسیب پذیر اهمیت بیشتری پیدا می کند. این اقدامات قرار نیست زندگی را به نسخه ای از سال ۱۳۹۹ تبدیل کنند؛ هدف، کاهش انتقال و شناسایی زودتر موارد مهم است.
رعایت این موارد می تواند در کاهش خطر انتقال عفونت های تنفسی موثر باشد:
- در صورت داشتن علائم بیماری تنفسی، از تماس نزدیک با افراد آسیب پذیر خودداری شود.
- در محیط های شلوغ و بسته، به ویژه هنگام افزایش بیماری های تنفسی، تهویه مناسب مورد توجه قرار گیرد.
- شست و شوی منظم دست ها و رعایت بهداشت تنفسی ادامه داشته باشد.
- افراد دارای علائم شدید، تنگی نفس یا بدتر شدن وضعیت عمومی، برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنند.
- افراد در معرض خطر، توصیه های پزشک و برنامه های واکسیناسیون مربوط به بیماری های تنفسی را جدی بگیرند.
جمع بندی
آخرین داده های وزارت بهداشت نشان می دهد که در هفته منتهی به ۳ مهر ۱۴۰۵، فعالیت عفونت های تنفسی در ایران افزایش یافته و نسبت نمونه های مثبت کووید ۱۹ به ۱۷.۴ درصد رسیده است؛ رقمی که وزارت بهداشت آن را بالاتر از آستانه هشدار بالا اعلام کرده است. همزمان، آنفلوانزا نیز در گردش است و نوع B در میان موارد مثبت غالب گزارش شده است.
در سطح جهانی، وضعیت کووید ۱۹ همچنان در سطح نسبتا پایین قرار دارد، اما فعالیت آنفلوانزا در بخش هایی از شرق آسیا افزایش یافته است. بنابراین، در هفته های آینده، پایش همزمان کرونا، آنفلوانزا و سایر ویروس های تنفسی برای ارزیابی دقیق تر وضعیت کشور اهمیت خواهد داشت.
نظرات کاربران