پژوهشگران دانشگاه سوئینبرن استرالیا در مطالعات جدید خود، نقش ترکیبی به نام سولفورافان را در بیماری ژنتیکی نادر آتاکسی فردریش بررسی کرده اند. نتایج اولیه نشان می دهد این ترکیب می تواند سطح پروتئین فراتاکسین را افزایش دهد؛ پروتئینی که در این بیماری به میزان غیرطبیعی کاهش پیدا می کند.
اما آیا خوردن بروکلی می تواند این بیماری را درمان کند؟ پاسخ فعلی خیر است. این یافته ها امیدوارکننده هستند، اما هنوز برای اثبات اثربخشی سولفورافان به عنوان درمان آتاکسی فردریش، به مطالعات بالینی در انسان نیاز است.
آتاکسی فردریش چیست؟
آتاکسی فردریش یک بیماری ژنتیکی نادر و پیشرونده است که در اثر اختلال در ژن FXN ایجاد می شود. این اختلال باعث کاهش تولید پروتئینی به نام فراتاکسین می شود؛ پروتئینی که برای عملکرد طبیعی میتوکندری و سلامت سلول ها اهمیت دارد.
با کاهش فراتاکسین، سلول های عصبی و برخی دیگر از سلول های بدن به تدریج آسیب می بینند. به همین دلیل، علائم بیماری معمولا به مرور زمان تشدید می شوند و می توانند بخش های مختلفی از عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار دهند.
مهم ترین علائم آتاکسی فردریش عبارتند از:
- اختلال در تعادل و هماهنگی حرکات
- دشواری در راه رفتن
- ضعف عضلانی
- اختلال در تکلم
- کاهش هماهنگی دست ها
- مشکلات بینایی یا شنوایی در برخی افراد
- درگیری قلبی در بعضی از بیماران
- ابتلا به دیابت در بخشی از افراد مبتلا
این بیماری معمولا از دوران کودکی یا نوجوانی آغاز می شود، هرچند زمان شروع و شدت علائم می تواند در افراد مختلف متفاوت باشد.
سولفورافان چیست و چه ارتباطی با بروکلی دارد؟
سولفورافان یک ترکیب گیاهی از گروه ایزوتیوسیانات ها است که به ویژه در سبزیجات خانواده کلم، از جمله بروکلی، یافت می شود. جوانه های بروکلی نیز می توانند حاوی پیش سازهای سولفورافان باشند.
این ترکیب به دلیل تاثیر احتمالی بر برخی مسیرهای سلولی، سال هاست مورد توجه پژوهشگران قرار دارد. مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده اند که سولفورافان می تواند مسیرهای مرتبط با پاسخ سلولی به استرس اکسیداتیو، التهاب و سیستم های دفاعی سلول را تحت تاثیر قرار دهد.
سولفورافان و بیماری آتاکسی فردریش
در آتاکسی فردریش، جهش ژنتیکی در ژن FXN باعث می شود تولید فراتاکسین کاهش پیدا کند. بنابراین، یکی از مسیرهای مورد توجه پژوهشگران این است که بتوانند میزان این پروتئین را در سلول افزایش دهند.
مطالعات انجام شده درباره سولفورافان نشان داده اند که این ترکیب می تواند مسیرهای سلولی خاصی را فعال کند و در شرایط آزمایشگاهی به افزایش سطح فراتاکسین کمک کند. این موضوع از نظر زیستی اهمیت دارد، زیرا کمبود فراتاکسین یکی از ویژگی های اصلی بیماری است.
با این حال، افزایش فراتاکسین در سلول یا مدل آزمایشگاهی به معنای درمان بیماری در انسان نیست. برای اثبات چنین ادعایی باید مشخص شود که این تغییر واقعا می تواند علائم بیماری را کاهش دهد، روند پیشرفت آن را کند کند یا کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهد.
آیا خوردن بروکلی می تواند آتاکسی فردریش را درمان کند؟
در حال حاضر هیچ مدرک کافی برای چنین ادعایی وجود ندارد. بروکلی یک ماده غذایی سالم و مغذی است، اما نباید مصرف آن را با دریافت دوز درمانی و استاندارد سولفورافان یکسان دانست.
مقدار سولفورافانی که بدن از یک وعده بروکلی دریافت می کند، به عوامل مختلفی مانند نوع بروکلی، روش نگهداری، روش پخت و میزان پیش سازهای موجود در آن بستگی دارد. بنابراین، نمی توان بر اساس نتایج آزمایشگاهی گفت که خوردن مقدار مشخصی بروکلی می تواند بیماری را درمان کند.
نکته های مهم در این زمینه عبارتند از:
- بروکلی بخشی از یک رژیم غذایی سالم است، اما درمان آتاکسی فردریش محسوب نمی شود.
- میزان سولفورافان دریافتی از غذا قابل مقایسه مستقیم با دوزهای مورد استفاده در تحقیقات نیست.
- مکمل های سولفورافان نیز نباید بدون نظر پزشک جایگزین درمان های پزشکی شوند.
- نتایج مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی برای اثبات اثربخشی یک درمان در انسان کافی نیستند.
نتیجه گیری
پژوهش درباره نقش سولفورافان در آتاکسی فردریش یکی از یافته های امیدوارکننده در مسیر شناخت درمان های احتمالی این بیماری نادر است. توانایی احتمالی سولفورافان در افزایش سطح فراتاکسین، از نظر علمی قابل توجه است و می تواند زمینه تحقیقات بیشتری را فراهم کند.
اما عنوان هایی مانند «بروکلی آتاکسی فردریش را درمان می کند» با شواهد موجود سازگار نیستند. آنچه فعلا می دانیم این است که سولفورافان یک ترکیب زیستی امیدوارکننده است که در مطالعات پژوهشی مورد بررسی قرار گرفته است، نه یک درمان اثبات شده برای آتاکسی فردریش.
نظرات کاربران