افسردگی یکی از شایع ترین اختلال های روانی در جهان است که معمولا با علائمی مانند غم مداوم، کاهش انگیزه، اختلال خواب و کاهش انرژی شناخته می شود. با این حال، پژوهش های جدید نشان می دهند که تاثیر افسردگی تنها به احساسات و افکار محدود نمی شود و می تواند عملکرد حواس پنج گانه انسان را نیز تغییر دهد. نتایج یک مطالعه تازه نشان می دهد که افراد مبتلا به افسردگی، دنیا را از نظر بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه متفاوت از افراد سالم تجربه می کنند. این یافته ها می تواند مسیر تازه ای برای تشخیص و درمان دقیق تر این بیماری ایجاد کند.
افسردگی تنها یک اختلال روانی نیست
سال ها تصور می شد افسردگی فقط بر خلق و خو، احساسات و توانایی تصمیم گیری تاثیر می گذارد، اما مطالعات علوم اعصاب نشان داده اند که این بیماری عملکرد بخش های مختلف مغز و حتی سیستم های حسی بدن را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. به همین دلیل بسیاری از بیماران علاوه بر مشکلات روحی، تغییراتی در نحوه درک محیط اطراف خود نیز تجربه می کنند.
پژوهشگران دانشگاه نیوانگلند استرالیا با بررسی ده ها مطالعه علمی دریافتند افراد مبتلا به افسردگی نسبت به افراد سالم، کاهش قابل توجهی در واکنش های حسی دارند. این پدیده که با عنوان «کناره گیری حسی» شناخته می شود، تقریبا در تمام حواس پنج گانه مشاهده شده است و نشان می دهد افسردگی یک بیماری فراگیر است که ذهن و بدن را به صورت همزمان درگیر می کند.
کناره گیری حسی چیست؟
بدن انسان برای مقابله با فشارهای شدید روانی، گاهی از ساز و کارهای دفاعی استفاده می کند. یکی از این واکنش ها، کاهش حساسیت نسبت به محرک های محیطی است که به آن کناره گیری حسی گفته می شود. این فرآیند ممکن است به صورت ناخودآگاه رخ دهد و باعث شود فرد محیط اطراف خود را کم رنگ تر یا بی اهمیت تر احساس کند.
به گفته پروفسور کریستوفر شارپلی، نویسنده اصلی این پژوهش، زمانی که فرد برای مدت طولانی با استرس، غم، فقدان یا فشارهای شدید زندگی روبرو باشد، مغز تلاش می کند با کاهش دریافت محرک های بیرونی از شدت رنج روانی بکاهد. هرچند این واکنش در کوتاه مدت ممکن است نقش محافظتی داشته باشد، اما در صورت تداوم می تواند کیفیت زندگی و ارتباط فرد با محیط را کاهش دهد.
افسردگی چگونه حواس پنج گانه را تغییر می دهد؟
نتایج این پژوهش نشان می دهد که افسردگی می تواند هر یک از حواس انسان را به شکل متفاوتی تحت تاثیر قرار دهد. این تغییرات همیشه در همه بیماران یکسان نیست، اما الگوی کلی آن در بسیاری از افراد دیده می شود.
- بینایی: برخی افراد احساس می کنند رنگ ها کدرتر شده اند یا محیط اطراف جذابیت سابق را ندارد.
- شنوایی: کاهش توجه به صداهای اطراف یا بی تفاوتی نسبت به محرک های صوتی از علائم گزارش شده است.
- بویایی: کاهش توانایی تشخیص بوها یا کم شدن تاثیر احساسی رایحه ها می تواند در برخی بیماران دیده شود.
- چشایی: غذاها ممکن است طعم واقعی خود را از دست بدهند و همین موضوع یکی از دلایل کاهش اشتها در افراد مبتلا به افسردگی باشد.
- لامسه: کاهش حساسیت به لمس یا احساس فاصله عاطفی و جسمی با محیط نیز از پیامدهای احتمالی این اختلال است.
نتایج پژوهش جدید چه می گوید؟
برای رسیدن به این نتایج، پژوهشگران ۵۱ مطالعه علمی منتشر شده در سال های گذشته را بررسی و تحلیل کردند. این مطالعات عملکرد حواس مختلف را در افراد مبتلا به افسردگی با افراد سالم مقایسه کرده بودند.
جمع بندی این پژوهش ها نشان داد که کاهش حساسیت حسی در بیماران مبتلا به افسردگی یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه الگویی مشترک و قابل اندازه گیری است. به همین دلیل پژوهشگران پیشنهاد کرده اند ارزیابی عملکرد حواس نیز در کنار سایر معیارهای تشخیص افسردگی مورد توجه پزشکان قرار گیرد تا تشخیص بیماری دقیق تر انجام شود.
این یافته ها چه تاثیری بر درمان افسردگی دارند؟
شناخت تاثیر افسردگی بر حواس پنج گانه می تواند به توسعه روش های درمانی موثرتر کمک کند. اگر پزشکان بدانند هر بیمار در کدام بخش های مغز و سیستم های حسی بیشتر دچار اختلال شده است، می توانند برنامه درمانی متناسب تری برای او طراحی کنند.
پژوهشگران همچنین اعلام کرده اند که در مطالعات قبلی خود موفق شده اند پنج زیر گروه متفاوت از افسردگی را بر اساس الگوهای امواج مغزی شناسایی کنند. این موضوع نشان می دهد که همه بیماران به یک روش درمانی پاسخ نمی دهند و آینده درمان افسردگی به سمت درمان های شخصی سازی شده حرکت خواهد کرد. امروزه علاوه بر دارو و روان درمانی، روش هایی مانند تحریک مغناطیسی مغز، اصلاح سبک زندگی، فعالیت بدنی منظم و بهبود کیفیت خواب نیز در کنار درمان های استاندارد برای برخی بیماران نتایج امیدوار کننده ای داشته اند.
جمع بندی
مطالعه جدید پژوهشگران استرالیایی نشان می دهد که افسردگی تنها بر احساسات و افکار تاثیر نمی گذارد، بلکه می تواند نحوه درک انسان از جهان اطراف را نیز تغییر دهد. کاهش حساسیت در بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه، تصویری کامل تر از تاثیر این بیماری بر بدن ارائه می دهد. این یافته ها می توانند به تشخیص دقیق تر، طراحی درمان های هدفمند و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به افسردگی کمک کنند. هرچه شناخت ما از ساز و کارهای مغز بیشتر شود، امکان ارائه درمان های موثرتر و متناسب با شرایط هر بیمار نیز افزایش خواهد یافت.
https://shorturl.fm/HDdom